Tesofensine

Co to jest Tesofensine i skąd się wzięła?

Tesofensine to doustny związek, który miał leczyć chorobę Parkinsona, a skończył jako jeden z najbardziej obiecujących kandydatów na lek przeciw otyłości. W kulturystyce budzi zainteresowanie głównie jako środek tłumiący apetyt na redukcji. Zebraliśmy to, co wiadomo z badań klinicznych: mechanizm działania, realne efekty, skutki uboczne i powody, dla których substancja budzi tyle kontrowersji w sportach sylwetkowych. Tekst ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zachęca do stosowania opisanej substancji.

Tesofensine (kod badawczy NS2330) opracowała duńska firma NeuroSearch. Pierwotnie testowano ją u pacjentów z chorobą Parkinsona i Alzheimera, ale efekty neurologiczne okazały się słabe. Badacze zauważyli za to coś innego: uczestnicy chudli, choć wcale nie próbowali schudnąć. Tak zmienił się kierunek badań. W 2014 roku prawa do cząsteczki przejęła spółka Saniona, a od 2016 roku meksykańska firma Medix prowadzi rozwój leku na rynkach Meksyku i Argentyny.

Jak Tesofensine działa na dopaminę, noradrenalinę i serotoninę?

Tesofensine należy do potrójnych inhibitorów wychwytu zwrotnego monoamin (TRI, triple reuptake inhibitor). Blokuje jednocześnie trzy transportery w synapsach: dopaminowy, noradrenalinowy i serotoninowy. W efekcie te neuroprzekaźniki dłużej pozostają w szczelinie synaptycznej i silniej działają na receptory w podwzgórzu, czyli w ośrodku regulującym głód i sytość.

Każdy z tych układów odpowiada za inny element kontroli jedzenia. Serotonina i noradrenalina nasilają uczucie sytości, a noradrenalina dodatkowo podnosi wydatek energetyczny (w badaniach odnotowano wzrost nocnego wydatku energii). Dopamina wpływa na układ nagrody, przez co słabnie kompulsywna ochota na jedzenie, szczególnie wysokokaloryczne. To odróżnia tesofensine od klasycznych anorektyków, działających głównie na jeden neuroprzekaźnik. Istotna jest też farmakokinetyka: okres półtrwania wynosi około 9 dni, więc substancja kumuluje się w organizmie przez kilka tygodni i równie długo z niego znika.

Jakie efekty daje Tesofensine w badaniach klinicznych?

Najczęściej cytowane jest badanie TIPO-1, opublikowane w 2008 roku w „The Lancet”. Wzięło w nim udział ponad 200 osób z otyłością, które przez 24 tygodnie przyjmowały tesofensine w jednej z trzech dawek albo placebo, przy jednoczesnej diecie z deficytem kalorycznym. Autorzy ocenili, że spadek masy ciała był co najmniej dwukrotnie większy niż przy lekach dostępnych wtedy na rynku.

Z punktu widzenia osób trenujących ciekawy jest skład utraconej masy. W badaniu TIPO-1 wykonywano pomiary DEXA i większą część ubytku stanowiła tkanka tłuszczowa, a nie mięśnie. Badano jednak osoby z otyłością i bez treningu siłowego, więc tych wyników nie da się przenieść jeden do jednego na szczupłego zawodnika w końcówce redukcji. Im mniej tkanki tłuszczowej, tym większe ryzyko, że silny deficyt wywołany brakiem apetytu uderzy w masę mięśniową.

Skutki uboczne Tesofensine i wpływ na serce

Większość działań niepożądanych wynika bezpośrednio z mechanizmu działania. Pobudzenie układu noradrenergicznego i dopaminergicznego przypomina działanie łagodnego stymulantu, a to ma swoją cenę. W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszano:

• suchość w ustach, zwykle w pierwszych tygodniach przyjmowania.

• bezsenność i trudności z zasypianiem, nasilające się przy wyższych dawkach.

• nudności, zaparcia lub biegunkę oraz bóle głowy.

• wzrost tętna spoczynkowego, w badaniach nawet o około 8 uderzeń na minutę.

• wzrost ciśnienia tętniczego o 1-5 mmHg.

• zmiany nastroju, w tym niepokój i drażliwość, opisywane głównie przy najwyższych testowanych dawkach.

Wpływ na układ krążenia był powodem, dla którego Saniona rozwijała równolegle preparat Tesomet, czyli połączenie tesofensine z metoprololem (beta-blokerem), który miał niwelować wzrost tętna. Dla zdrowej osoby kilka uderzeń serca więcej to niewiele. Problem pojawia się, gdy tesofensine trafia do organizmu już pracującego pod obciążeniem: przy nadciśnieniu, przeroście lewej komory czy równoległym stosowaniu innych stymulantów.

Ze względu na długi okres półtrwania działania niepożądane nie mijają dzień po odstawieniu. Bezsenność czy przyspieszone tętno mogą utrzymywać się jeszcze przez tydzień lub dwa.

Tesofensine w kulturystyce: po co sięgają po nią zawodnicy na redukcji?

W sportach sylwetkowych najtrudniejszym etapem jest końcówka przygotowań, gdy kaloryczność diety spada, a głód rośnie. Na forach Tesofensine opisywana jest jako sposób na wyciszenie apetytu i napadów ochoty na słodkie przy zachowaniu względnie dobrej energii. Często porównuje się ją z agonistami GLP-1, takimi jak Semaglutide, z tą różnicą, że ma postać tabletki i nie spowalnia opróżniania żołądka. Druga grupa porównań to klasyczne „spalacze”: Clenbuterol, Efedryna czy Johimbina.

Jakie ryzyko niesie łączenie Tesofensine z Clenbuterolem?

Na redukcji rzadko kto stosuje jedną substancję. Typowy scenariusz opisywany przez użytkowników wygląda tak: Clenbuterol lub Efedryna, czasem hormon tarczycy T3, do tego Tesofensine na apetyt i duże ilości kofeiny w przedtreningówkach. Każdy z tych środków osobno podnosi tętno i ciśnienie, a w połączeniu efekty się sumują. Skutkiem mogą być kołatania serca, zaburzenia rytmu, skoki ciśnienia i bezsenność, która dodatkowo pogarsza regenerację.

Osobnym zagadnieniem są interakcje z substancjami działającymi na serotoninę. Połączenie Tesofensine z lekami przeciwdepresyjnymi z grupy SSRI, inhibitorami MAO czy suplementami typu 5-HTP teoretycznie zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego. Nie ma badań oceniających bezpieczeństwo takich kombinacji, a informacje krążące w internecie opierają się na pojedynczych relacjach.

Czy Tesofensine wykrywa się w kontroli antydopingowej?

Światowa Agencja Antydopingowa umieściła Tesofensine w klasie S6 (stymulanty) listy substancji zabronionych. Oznacza to zakaz stosowania w okresie zawodów we wszystkich sportach objętych kodeksem WADA. Laboratoria antydopingowe badają metabolity Tesofensine w moczu, a jej główny metabolit krążący we krwi ma jeszcze dłuższy okres półtrwania niż sama substancja.

Dla zawodnika startującego w federacji testowanej oznacza to realne ryzyko pozytywnego wyniku nawet kilka tygodni po ostatniej tabletce. Długi czas eliminacji, który na redukcji wydaje się zaletą (stabilne działanie przez całą dobę), przy kontroli staje się poważnym problemem.